Iconische droogloop voor Utrecht Centraal

Utrecht Centraal Station is al jaren aan een grootschalige metamorfose onderhevig. Zo wordt gebouwd aan de grootste fietsenstalling ter wereld en krijgt het station een compleet nieuwe entree aan de oostzijde. Stationsplein Oost wordt gemarkeerd door een iconisch dak dat zorgt voor een beschutte droogloop tussen de OV-terminal en het vernieuwde winkelcentrum van Hoog Catharijne. Maar liefst 600 ton staal is verwerkt in de futuristische kapconstructie. Een gigantische klus voor Buiting Staalbouw, die speciaal voor dit project zelfs een extra hal bouwde in Almelo.

Als het gaat om complexe staalconstructies heeft Buiting Staalbouw aardig wat referenties op zijn naam staan, zoals het bijzondere busstation in Leidsche Rijn, het Naturalis Biodiversity Center en appartementencomplex De Pontsteiger. “Deze dakconstructie op Stationsplein Oost is wederom een prachtig stukje werk”, zegt de trotse projectleider Arthur Heesen. “Eind 2014 hebben we opdracht gekregen van BAM-SPO en we hebben het dak vrij recent opgeleverd. Al met al zijn we ruim drie jaar bezig geweest met het project, waarbij we verantwoordelijk waren voor het tekenwerk en de engineering, productie én montage van de futuristische kap.” 

Utrecht Centraal
Het dakvlak is ontleed in 130 stalen modules.

Vlinderstrik
De beschutte droogloop is een ontwerp van Ector Hoogstad Architecten. Het gaat om een dakvlak van 50 bij 70 meter in oppervlakte dat rust op zeven stalen kolommen. Heesen: “Het dak is opgebouwd uit een ‘monocoque’ plaatstalen constructie met 49 ronde gaten in een diameter van 7,20 meter. De gaten zijn gevuld met transparante luchtkussens om ervoor te zorgen dat de kap waterdicht is, maar er toch voldoende daglicht op het plein valt. Het dakvlak is ontleed in 130 stalen modules en per twee bij ons op locatie in Almelo aan elkaar gelast in de vorm van een vlinderstrik om vervolgens geconserveerd te worden in een nieuwe hal die we speciaal voor dit project hebben gebouwd. In deze hal zijn de elementen voorzien van een 3-laags natlaksysteem door Van Merksteijn Staalcoating uit Raalte. Het alternatief was om met 130 elementen de weg op te gaan en tijdelijk te bufferen om te kunnen uitleveren. Dat leek ons niet de beste oplossing, niet in de laatste plaats vanwege de kans op beschadigingen als gevolg van de extra handelingen.”

Utrecht Centraal

Mock-up
De geconserveerde elementen zijn door Buiting Staalbouw naar het Stationsplein getransporteerd en daar gemonteerd. “De vier modules (twee elementen) vormen samen een gesloten cirkel van 7,20 meter”, licht Heesen toe. “Het opleg-/klemsysteem ten behoeve van de luchtkussens hebben we ook direct meegenomen in de productie. De grootste uitdaging zat hem overigens in de logistiek en maatvoering. Zo hebben we aan de hand van een vooraf bepaalde legvolgorde een buffervoorraad gecreëerd om te kunnen voorzien in de relatief korte doorlooptijd van de montage. De maatvoering van de elementen was een andere grote uitdaging. De 130 elementen moesten immers naadloos (tot op de mm) op elkaar aansluiten. Om de kinderziektes eruit te halen en de maatvoering goed onder controle te houden, hebben we in het voortraject vier complete modules geproduceerd. Daarbij hebben wij de opdrachtgever in de gelegenheid gesteld om het ontwerp te beoordelen en aanvullend daarop hebben we in een later stadium nog een ‘vlinderstrik’ in gespoten uitvoering op de werkelijke hoogte van 25 meter gepresenteerd.”

Utrecht Centraal

Behalve het dakvlak heeft Buiting Staalbouw ook de zeven kolommen geproduceerd. De kolommen zijn 22 meter lang, hebben een diameter van 1,30 meter en wegen 15 ton per stuk. Anders dan de elementen pasten de kolommen nog net in een zinkbad. Ze zijn thermisch verzinkt en afgewerkt met een natlaksysteem. Inmiddels is het iconische dak gereed en kijkt Arthur Heesen terug op een prachtig project.

Tekst | Roel van Gils   Beeld | Buiting Staalbouw
Uitgelichte afbeelding: 
‘Om de kinderziektes eruit te halen en de maatvoering goed onder controle te houden, hebben we in het voortraject vier complete modules geproduceerd’.