Solide staal voor buiten­hoofdbruggen in Farmsum

Op 3 januari 2018 startten de Provincie Groningen en Rijkswaterstaat met het groot onderhoud aan de twee buitenhoofdbruggen van het zeesluizencomplex in Farmsum. Het sluizencomplex maakt deel uit van de hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl, één van de belangrijkste waterwegen van Nederland. Tijdens de werkzaamheden werden de houten brugdekken binnen slechts vier weken vervangen door nieuwe stalen brugdekken. Na de officiële opening op 1 februari waren beide buitenhoofdbruggen weer toegankelijk voor het verkeer.

De werkzaamheden in Farmsum betreffen de renovatie van de basculebrug en ophaalbrug die aan de zeezijde van de zeesluizen over een kleine en een grote kolk zijn gelegen. Daarbij zijn in beide gevallen het oorspronkelijk houten rijoppervlak en de in lengterichting geplaatste stalen liggers vervangen door een orthotroop stalen dekplaat van 15 millimeter dik, waaronder trogvormige verstijvingen zijn aangebracht. Het besluit om te kiezen voor een volledig stalen uitvoering heeft meerdere redenen, aldus projectleider Jan Hiddingh namens de Provincie Groningen. “Als gevolg van trillingen kunnen houten balken op den duur los komen te liggen. Dat leidt niet alleen tot geluidshinder, ook kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan. Daarnaast is een houten dek gevoelig voor vocht en dooizout dat door de planken heen op de onderliggende staalconstructie belandt. Met een volledig dicht stalen dek zijn dergelijke ongemakken niet aan de orde en wordt de levensduur van de onderliggende constructie aanzienlijk vergroot.”

Buiten­hoofdbruggen
Plaatsing van de basculebrug.

Specifieke expertise
Wanneer het gaat om beweegbare bruggen in Groningen beschikt de Provincie Groningen over een ruime expertise. Voor Rijkswaterstaat, sinds 2014 eigenaar/beheerder van de vaarweg en de bruggen alle reden om de uitvoering van het project aan Hiddingh en zijn mensen over te laten. “Beide partijen hebben de specifiek aanwezige kennis en kunde aangewend: Rijkswaterstaat op het vlak van onder meer het omgevingsmanagement, wij op het gebied van bruggen”, aldus Hiddingh. “Een rolverdeling die binnen dit bijzondere samenwerkingsverband heeft geleid tot een prachtig resultaat. Ondanks alle complexiteiten en organisatorische aspecten. Zo dienden zowel de hoofdvaarweg als de over de bruggen heen lopende wegen en spoorlijn tijdens de werkzaamheden toegankelijk te blijven. Dankzij een continue afstemming met alle betrokken partijen zijn we ook dáárin geslaagd.”

Heldere communicatie
Rijkswaterstaat richtte zich binnen de Farmsumse projectkaders primair op het verzorgen van de communicatie en het omgevingsmanagement. “Nadat de gemeente had vastgesteld dat de brugdekken er slecht bij lagen, duurde het vervolgens nog even voordat precies in kaart was gebracht wat er speelde, de juiste mensen elkaar gevonden hadden en het helder was waar de verantwoordelijkheden lagen en wat er moest gebeuren”, zegt Carolien Fischer, omgevingsmanager binnen Rijkswaterstaat. “Eén ding was echter wél direct duidelijk: de werkzaamheden zouden voor de nodige overlast zorgen. Dat gegeven vereiste een goede afstemming en communicatie met de omgeving, vooral met de bedrijven die op het nabijgelegen Chemie Park zijn gevestigd.”

Buiten­hoofdbruggen
Overzichtsfoto gedurende de montage van de ophaalbrug.

Nieuwsbrief
Vanuit het geformeerde projectteam ging Fischer aan de slag om de materie bij de diverse belanghebbende partijen voor het voetlicht te brengen. Zo werd het lokale bedrijfsleven voorzien van een maandelijks verschijnende nieuwsbrief, waarin de aanpak, planning en voortgang van het project waren opgetekend. “Verder voerden we eens in de twee weken overleg met de bedrijven om alle projectmatige ins en outs te bespreken en onderhielden we met betrekking tot de bereikbaarheid van de bedrijven intensief contact met de veiligheidsdiensten”, blikt Fischer terug. “Daarnaast hebben we heldere afspraken gemaakt met ProRail inzake het spoorverkeer. Over één van de bruggen dendert namelijk driemaal per week een goederentrein richting het Chemie Park. De werkzaamheden moesten dan ook nauwgezet op de dienstregeling worden afgestemd, zodat het treinverkeer geen problemen zou ondervinden van het werk.”

Passende klus
Solidd Steel Structures nam de fabricage, het transport en de montage van beide brugdekken voor zijn rekening. Een combinatie die het bedrijf volgens technisch directeur Mark Lodewijks op het lijf is geschreven. “Dit project sloot perfect aan bij onze expertise. Vooral het feit dat de montage in een uiterst kort tijdsbestek en met zo min mogelijk overlast voor het weg-, spoor- en scheepvaartverkeer diende te gebeuren, maakte deze klus écht passend voor ons. Maar ook wat betreft de engineering van de brugdekken hebben we onze bijdrage geleverd. Zo speelde er een aantal vermoeiingsproblematieken. Parallel aan het productieproces hebben we die samen met de Provincie Groningen en Rijkswaterstaat glansrijk weten te tackelen.”

Buiten­hoofdbruggen
Overzicht van de zeesluis.

Tijdwinst
Om de overlast voor de omgeving zoveel mogelijk te beperken, werd op advies van Rijkswaterstaat besloten om de stalen brugdekken in de twee laatste weekenden van januari te plaatsen. “Op die momenten was de waterstand namelijk het gunstigst en de activiteit qua scheepvaartverkeer minimaal”, blikt Lodewijks terug. “Nadat eerst de 15 ton wegende basculebrug werd gemonteerd, hebben we in het weekend daarop tussen zaterdag 20.00 uur en zondag 13.00 uur de 32 ton zware ophaalbrug met behulp van een 500 tons kraan op zijn plaats gelegd. Daaraan voorafgaand hebben we het brugdek ontdaan van een aantal houten planken en vanaf de bovenzijde een begin gemaakt met het herstellen van het brugdek. Die aanpak heeft ons een flinke tijdwinst opgeleverd.”      

Tekst | Chris Elbers  Beeld | Solidd Steel Structures