VOBN
01:33
22-03-2017

De Loerbol, voorbeeld voor onderhoud betonnen beeldkunst

In de tuin van het voormalige Cementrum in Den Bosch staat sinds 1971 een grote grijze bal van ruw beton. Een planetoïde met putten, ravijnen en scherpe randen. Het is de Loerbol, een kunstwerk van Jaap van der Meij. Het object moet gerestaureerd worden, waarvoor al een bijdrage is toegezegd door de Mebin.

Wat gaat er met de Loerbol gebeuren?
Van der Meij, overleden in 1999, maakte de Loerbol voor een tentoonstelling in Schaarsbergen, bij Arnhem. Dat deed hij in opdracht van de Eerste Nederlandse Cement Industrie (ENCI). Op de manifestatie stonden allerlei producten van cement en beton centraal. afloop plaatste de cementfabrikant het kunstwerk in de tuin van het Cementrum.

Het betonnen pand en de tuin met het beeld zijn overgedaan aan de gemeente Den Bosch. Wat de bestemming gaat worden is op dit moment nog onduidelijk. De gemeente besloot het beeld aan de gemeente Ameland te schenken, maar misschien blijft het wel in de tuin van het Cementrum staan omdat het pand een gemeentelijk monument wordt.

Betonnen bol moet worden gerestaureerd
In een holle betonnen Loerbol bracht Van der Meij een plateau aan, waarop hij een kleiner beeld zette, ook van beton. Het stelt een meerkoppig, vogelachtig wezen voor. In de voet waarop de bol rust, maakte hij een draaiconstructie. Door aan een wiel te draaien en door het grote gat in de bol te loeren kon een bezoeker het kleine beeld rondom bekijken. Het beton van de Loerbol verkeert nog in een vrij goede staat, maar het kunstwerk vertoont schade door vandalisme, met name aan het binnenbeeld. Dat is opzij geduwd, van de draaischijf af. Er zijn delen van afgebroken. De roestige wapening steekt eruit. Ook functioneert het draaisysteem niet meer. En het gekleurde glas dat in kleinere gaten zat, is kapot.

Meer aandacht voor betonnen kunstwerken
Hanneke Heerema is zelfstandig tentoonstellingsmaker. Door het project ‘Kunst met een opdracht, kunst en gemeenschap’, over onder meer de ‘Loerbol’ kwam zij in aanraking met de staat van veel beelden in de openbare ruimte. “Onderhoud aan de beelden, vooral die tijdens de Wederopbouwjaren gemaakt zijn, is een groot probleem aan het worden. Beton werd in die jaren ontdekt als materiaal waarmee redelijk betaalbaar groot, monumentaal werk gemaakt kon worden. Maar na vijftig jaar vertonen veel beelden van beton, onder andere die Van der Meij,  schade door bijvoorbeeld vorst of vandalisme. Het is erfgoed van onze tijd, met wat meer aandacht ervoor kunnen deze beelden nog jaren de openbare ruimte vorm geven”, aldus Heerema.

Rijksdienst Cultureel Erfgoed
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed stimuleert musea, gemeenten en andere eigenaren van openbare kunst om de mensen in de buurt meer te betrekken bij het onderhoud ervoor. Betonmortelfabrikant Mebin en andere instellingen hebben zich inmiddels om de toekomst van de Loerbol ontfermd. Wie volgt?

De Loerbol

Bron: Cultureel Erfgoed, bewerking VOBN en Hanneke Heerema

beton en staalbouw partners

Upgrade galerijflat Baljuwstraatcementloos beton