Shell-kantoorpand Den Haag
03:30
08-05-2017

Metamorfose op bestaande fundering

Aan de Oostduinlaan in Den Haag wordt gewerkt aan de metamorfose van een voormalig Shell-kantoorpand. Dit staat in het parkachtige gebied naast landgoed Oostduin-Arendsdorp en wordt getransformeerd tot een complex met 238 appartementen in het hogere segment, evenals een aantal penthouses. Daarbij wordt gebruikgemaakt van de bestaande fundering. Aan de hoofddraagconstructie vinden slechts uiterst doelgerichte aanpassingen plaats.

Het oorspronkelijke complex uit 1968 werd gevormd door hoogbouw van achttien lagen en haaks daarop aangesloten een blok met zes lagen. Onder beide bouwdelen en het verharde voorterrein met parkeerplaatsen ligt een ondergrondse parkeergarage op staal gefundeerd. Eén van de uitgangspunten van opdrachtgever Pinnacle was zoveel mogelijk gebruik te maken van de bestaande situatie. De laagbouw bleek voor hergebruik echter minder geschikt, omdat er split-levels en verschillende verdiepingshoogtes in zaten. Bovendien wilde architectenbureau cepezed de hoog- en laagbouw scheiden. Projectarchitect Jelle van der Veen: “We zagen een gesloten geheel in een L-vorm, met veel auto’s en een hoogstedelijke terreininrichting. Maar we wilden het park eromheen ‘naar binnen halen’ en hebben een ensemble ontworpen met ruimte tussen beide bouwdelen en een groene inrichting van het hele plangebied. De hoogbouw wordt, met zoveel mogelijk behoud van de bestaande hoofddraagconstructie, getransformeerd tot een appartementencomplex met bovenin twee lagen penthouses. Door slim te ontwerpen, konden we de kelderbak van de voormalige laagbouw handhaven als fundering voor nieuwbouw. In de eindsituatie is het dan groen ingerichte voorplein een laag opgetild, zodat de bestaande parkeerlaag op maaiveldniveau deel uitmaakt van de parkeerkelder en al het parkeren uit het zicht plaatsvindt.”

Shell-kantoorpand Den Haag

Hoogbouw
Een belangrijk constructief onderdeel van de kantoortoren is de middenstrook met in het werk gestorte kernen voor de trappen, liften en schachten. Daarnaast heeft het gebouw dragende kolommen langs de oorspronkelijke gevels. Een licht vloersysteem van betonnen cassettes overspant de afstand tussen de kolommen en de middenstrook. Voorheen liepen langs de centrale strook twee gangen die de kantoren aan weerszijden ontsloten. Voor woningbouw waren de kantoorstroken te ondiep. Besloten werd delen van de kernwanden in de middenstrook te vervangen door staalbetonkolommen. Dit maakt het mogelijk de middenstrook gedeeltelijk bij de woningen te betrekken en deze dieper te maken. Daar in het middengebied waar eerst schachten en/of trappenhuizen zaten, zijn staalplaatbetonvloeren aangebracht voor meer vloerveld. Omdat het gebouw in zijn totaliteit te ondiep was voor een woning-gang-woning-indeling, is het aan de voorzijde drie meter uitgebreid. Dit is gebeurd met behulp van een stalen frame langs de gevel, met daarin eveneens staalplaatbetonvloeren. De uitbouw rust op de bestaande kelderbak met parkeerfuncties. Een deel van de uitbreiding wordt benut voor buitenruimten bij de woningen langs de voorzijde. Aan de achterzijde zijn binnen de bestaande gebouwcontour patio’s gecreëerd.

Shell-kantoorpand Den Haag

Gewicht
Naar wens van de opdrachtgever waren de aanpassingen aan de hoogbouw allemaal op te lossen binnen de context en structuur van de bestaande bebouwing. Rob Stark van IMd Raadgevende ingenieurs vertelt dat als uitgangspunt voor het constructief ontwerp een belastingsevenwicht is gehanteerd. “De totale eigen en variabele gewichtsbelasting is in de nieuwe situatie maximaal gelijk aan die in de oude situatie. De oorspronkelijke betonvloeren zijn slank en licht, maar de niet-dragende binnenwanden relatief zwaar. Om te voldoen aan de bouwfysische eisen voor woningbouw is het bestaande vloersysteem nu voorzien van relatief zware zwevende dekvloeren, maar zijn de scheidende wanden licht uitgevoerd in metalstud. Het totaalgewicht is zo niet zwaarder dan voorheen. In het centrale deel gold het belastingsvergelijk ook. Gedeeltelijke verwijdering van de betonnen kernwanden en vervanging door staalbetonkolommen geeft minder belasting. De toevoeging van nieuwe vloervelden voegt juist nieuw gewicht toe. Vanwege het bouwgemak en de lage gewichtsbelasting zijn hier staalplaatbetonvloeren toegepast. Met deze ingrepen is het uiteindelijke gewicht niet hoger dan eerst.” De uitbreiding aan de voorzijde is opgetrokken uit slanke, lichte en geprefabriceerde staaldelen. Dit is gunstig voor de daglichttoetreding in de woningen en de bouwbaarheid. Tevens beperkt het de gewichtsbelasting op de kelderbak. Eveneens vanwege bouwgemak en gewichtsbeperking zijn hier staalplaatbetonvloeren toegepast.

Werkwijze en materiaalgebruik
Voor de totale transformatie is ruim 630 ton staalconstructie en ruim 8.700 m² staalplaatbetonvloer toegepast. René Roebersen, directeur van Bentstaal: “Het stalen rek aan de voorzijde hebben we in twee maanden neergezet. De grootste uitdaging bestond uit de aanpassingen in het middengebied. Van beneden naar boven zijn daarvoor sleuven in de kernwanden gemaakt, waarin we de staalbetonkolommen hebben gemonteerd. Daarna hebben we van boven naar beneden per verdieping de resterende delen van de te verwijderen kernwanden weggehaald en de vloeren gedicht. Aannemer Züblin kon zo direct achter ons aan met de afbouw beginnen.”

Shell-kantoorpand Den Haag

Henk Prins van Dutch Engineering: “De staalplaatbetonvloeren in het middengebied bestaan grotendeels uit onze ComFlor 95-platen, die samen met het beton een dikte hebben van 150 mm. Waar de wanddelen verwijderd zijn, zijn op het beton van de kern stalen kokerprofielen met aangelaste lippen gemonteerd. Hierop dragen zowel de nieuwe staalplaatbetonvloeren af als de bestaande betonnen vloercassettes die ter plaatse van de wandverwijdering hun oorspronkelijke oplegging verloren hebben.” Van der Veen: “Voor de kolommen zijn verschillende staalprofielen gebruikt. Waar ze binnen de contour van een appartement of ontsluitingsgang in het verlengde van een stuk kernwand staan, zijn het kokerprofielen met eenzelfde dikte als de wand (200 mm). Waar ze vrij in de ruimte staan, zijn het buiskolommen.”

De bovenste twee, smalle en terugliggende verdiepingen herbergden vroeger directiekamers en installaties. Inmiddels zijn hierin riante penthouses gesitueerd. De voormalige installatielaag bevat een enorme luifel die straks dienst doet als dakterras. De draagconstructie voor deze topetage vormde een behoorlijke opgave. De verdieping is opgetrokken uit een enorm ruimtelijk samenstel van stalen vakwerken. Over de lengte van het gebouw rustte het op vijf betonnen schijven in de onderliggende directieverdieping, die op hun beurt afdroegen aan de betonnen kern in de middenstrook van het gebouw. Twee schijven zijn verwijderd en vervangen door kokerkolommen.

Shell-kantoorpand Den Haag

Laagbouw
De nieuwe laagbouw bevat acht etages met appartementen en enkele penthouses. De hoofdraagconstructie is van beton, omdat dit gelijk de geluidsisolatie van de woningscheidingen regelt. Daarnaast wordt gebruikgemaakt van betonnen breedplaatvloeren, zodat installaties in de vloer gestort kunnen worden. Het vele beton maakt het gebouw zwaarder dan de oorspronkelijke bouw, waarin door de hoge ruimten en vides veel lucht zat. IMd heeft aangetoond dat het draagvermogen van de kelderbak desondanks voldoende is voor de fundering voor de nieuwbouw. Inmiddels is de tweede verdieping gereed en naar verwachting is het gebouw eind 2017 klaar.

Tekst: Irene Teunissen    Beeld: Leon van Woerkom – cepezed

 

Abonneer u op onze nieuwsbrief

beton en staalbouw partners

Nieuwe keersluis MaastrichtWintrack hoogspanningsmast