Tagarchief: KOMO

Kwaliteitsborging voor producten en processen

shutterstock_1675342393_0001
Lees het gehele artikel

Op komo-online.nl publiceert KOMO al haar beoordelingsrichtlijnen en kwaliteitsverklaringen. Met de komst van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), laat zij deze bovendien onafhankelijk testen op hun bijdrage aan de risicobeheersing, zodat kwaliteitsborgers beschikken over betrouwbare conformiteitsverklaringen bij hun borgingsactiviteiten. De markt verwacht echter wel dat zij deze eenduidig en consequent toepassen. Deze intrinsieke waarde van een certificaat staat los van het instrument waarmee de kwaliteit is vastgesteld en geborgd.

Ter voorbereiding op de Wkb ontwikkelde KOMO een instrument voor kwaliteitsborging (KiK). De praktijk wees echter uit dat er behoefte was aan een algemene en onafhankelijke waardering van conformiteitsverklaringen, breder dan KOMO of KiK. Als antwoord hierop heeft KOMO samen met de Vereniging Kwaliteitsborgers Nederland (VKBN) en de aangesloten instrumentaanbieders de waarderingssystematiek verder veralgemeniseerd. Het resultaat is de Wkb-prestatieladder.

In de Wkb-prestatieladder wordt zowel de kwaliteit van het product als de kwaliteit van het montageproces weergegeven.

Gestoeld op twee zuilen

De Wkb-prestatieladder volgt logisch uit de wijze waarop de bouwregelgeving in Nederland is ingericht. Deze is geënt op het opgeleverde bouwwerk en de minimale prestaties die de bouwdelen dan moeten leveren. Deze prestatie-eisen vertalen zich door naar twee types kwaliteitseisen. Het ene type omvat de kwaliteitseisen voor de toegepaste materialen en producten; het andere type omvat de voorwaarden waaraan het bouwproces moet voldoen. Hiermee zijn de prestatie-eisen in de bouwregelgeving gestoeld op twee zuilen. Zodra kan worden aangetoond dat een bouwproject geheel of gedeeltelijk voldoet aan de prestatie-eisen en voorwaarden van beide zuilen, kan voor dat gehele of gedeeltelijke project een conformiteitsverklaring worden afgegeven.

Een ladder voor beide zuilen

Nu zijn er meerdere kwaliteitsregelingen in omloop, die bovendien ook nog behoorlijk van elkaar verschillen. Met name de mate waarin een kwaliteitsregeling borgt dat aan alle voorwaarden binnen de twee zuilen is voldaan, verschilt. Dit verschil komt tot uitdrukking in de waardering van een kwaliteitsregeling als risicobeheersmaatregel. De Wkb-prestatieladder ondervangt dit verschil. Hierin zijn de kwaliteitsregelingen van beide zuilen opgenomen in een gezamenlijke, dubbele ladder. Alleen als zowel aan de voorwaarden voor de toegepaste producten als aan de voorwaarden voor het bouwproces is voldaan, is de hoogste trede haalbaar. Dat is het punt waar de poten van de ladder samenkomen.

De Wkb-prestatieladder in schema.

Andere kwaliteitsregelingen

De waardering van kwaliteitsregelingen – afgezet tegen de Wkb-prestatieladder – wordt vastgesteld door een onafhankelijke commissie. Deze rapporteert objectief, geeft het resultaat weer in het schema van de Wkb-prestatieladder en geeft verbeteringsmogelijkheden aan voor de kwaliteitsregeling. Een samenvatting van het rapport wordt gepubliceerd op een centraal platform, waar de bijdragen van allerlei bouwgerelateerde kwaliteitsregelingen voor de risicobeheersing van bouwprocessen inzichtelijk zijn. Dit platform is voor iedereen open toegankelijk.

Het draagvlak voor de Wkb-prestatieladder onder kwaliteitsborgers, instrumentaanbieders en beheerders van kwaliteitsregelingen is er. Als initiatiefnemer is KOMO inmiddels gestart met de concrete uitwerking.   

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen stelt bouwers voor nieuwe uitdagingen

shutterstock_1562417947_0001
Lees het gehele artikel

Hoe toon je aan dat een bouwwerk voldoet aan de eisen van de Wkb?

In 2022 wordt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen van kracht. De Wkb moet de kwaliteit van bouwprojecten verbeteren en de rechtspositie van de consument versterken. Nu wordt de kwaliteit van bouwplannen nog getoetst aan de hand van het projectplan. Voldoet dit plan aan de kwaliteitseisen van het Bouwbesluit en de eisen van Ruimtelijke Ordening, dan wordt de bouwvergunning afgegeven.

Onder de Wkb moeten partijen echter bewijzen dat het opgeleverde bouwwerk voldoet aan de voorschriften. Een forse verandering voor bevoegd gezag, bouwondernemers en consument/opdrachtgever.

Met de introductie van de Wkb en Omgevingswet worden ook de aansprakelijkheid en bewijslast van de bouwer aangepast in het Burgerlijk wetboek. Als bouwwerken gebreken vertonen is de bouwer hiervoor aansprakelijk, ook na oplevering. De bouwer heeft hierbij de bewijslast. Hij moet kunnen aantonen dat hij goed werk heeft geleverd en niet aansprakelijk is voor de schade. De bouwer, en met hem zijn onderaannemers en toeleveranciers, zullen deze bewijslast dus goed moeten managen. KOMO-certificaten en KiK (KOMO instrument Kwaliteitsborging) helpen hierbij.

Gekwalificeerde kwaliteitsborgers

Daarnaast wordt het traject van toezicht op ontwerp en realisatie van het bouwwerk geprivatiseerd. Voor veel bouwwerken, voor gevolgklasse 1 vanaf 1 juli 2022, wordt het toezicht op ontwerp en realisatie conform het Bouwbesluit uitgevoerd door gekwalificeerde kwaliteitsborgers. De kwaliteitsborger is verantwoordelijk voor een risicobeoordeling en borgingsplan, waarin is aangegeven hoe risicogestuurd toezicht wordt gehouden op de realisatie van het bouwwerk. Bij een positieve beoordeling geeft de kwaliteitsborger een verklaring af dat het gerechtvaardigde vertrouwen bestaat dat het bouwwerk voldoet. “KOMO-certificaten vergemakkelijken dit werk”, vertelt Ton Jans, directeur van KOMO. “De bouwer die werkt met gecertificeerde producten, processen en diensten hoeft hiervan de kwaliteit niet meer aan te tonen. Hij heeft zijn bewijslast op orde.”

KOMO, een deskundige partij

KOMO (Keuring en Onderzoek Materialen Openbare werken) blijkt de aangewezen partij om zich met de nieuwe methode van kwaliteitsborging in de bouw bezig te houden. De stichting is opgericht in 1962 onder auspiciën van VNG en Directeuren publieke werken en heeft sindsdien ruim 400 BRL’s en 6.200 kwaliteitsverklaringen afgegeven. Jaarlijks steekt de stichting er zo’n 75.000 mandagen in om met behulp van audits, inspecties en testen de kwaliteit van producten en processen vast te stellen. Jans: “Het beoordelen van kwaliteit zit in ons DNA. Als een product of proces KOMO- gecertificeerd is, is de kwaliteit hiervan deskundig, onafhankelijk en aantoonbaar bewezen.” 

Kiezen voor gecertificeerde producten

“KOMO heeft al ongelooflijk veel processen en producten gecertificeerd”, vertelt  Erik-Jan de Bont, operationeel manager van KOMO. “Daar kunnen bouwondernemers en kwaliteitsborgers groot voordeel mee doen. Bij KOMO-gecertificeerde producten, bouwdelen, installaties en processen heeft een onafhankelijke derde de kwaliteit al vastgesteld. In dat geval hoeft enkel nog de kwaliteit van de aansluitingen te worden gecontroleerd. Dat maakt de kwaliteitsborging aanzienlijk efficiënter.”

De voorbereiding

De Bont signaleert dat bij kleinere bouwondernemers de voorbereiding op de Wkb trager op gang komt, terwijl juist zij nog weinig met certificering in aanraking zijn gekomen. Toch zullen hoofdaannemers straks van hen verlangen dat zij het aansprakelijkheidsgedeelte voor hun werkzaamheden op zich nemen en hun bijdrage leveren aan de dossieropbouw. “Op het internet vinden deze bedrijven hoe een KOMO-certificering kan worden geregeld”, vertelt De Bont. “Ook KOMO en KiK kunnen hierbij helpen.”

Effectieve ondersteuning

Als onderdeel van KiK is een tool ontwikkeld voor iedereen die met kwaliteitsborging te maken heeft, ook voor bouwondernemers. De KiK-tool is een softwareapplicatie waarmee mogelijke risico’s tijdens het bouwproces, hun omvang en de relevante beheersmaatregelen worden gestructureerd en gedocumenteerd. 

De tool maakt bovendien zichtbaar wat de bouwer kan doen om de risico’s te managen en de bewijslast vorm te geven. De tool heeft een directe link naar alle beoordelingsrichtlijnen en certificaten van producten en processen waarmee dossiervorming – lees ‘bewijslast’ – efficiënt kan worden ingevuld.

Kant en klare Wkb-koker

“Als de Wkb eenmaal van toepassing is, hebben hoofdaannemers behoefte aan dossiervorming door de hele bouwketen. Vergelijk het maar met een estafettekoker waar iedereen de bewijslast voor zijn onderdeel in stopt”, voorspelt De Bont. “Ook voor woningconcepten kan KOMO de koker onafhankelijk beoordelen en deze vertalen naar de eisen van het Bouwbesluit. Dat wekt vertrouwen.” KOMO streeft ernaar om de vertaalslag voor KOMO-certificaten in een elektronische vorm (die de markt wenst) ter beschikking te stellen.

Bouwbedrijven verdiepen zich steeds meer in standaardisering en industrialisering. Met woonconcepten bieden zij totaaloplossingen voor woningbouw. De vraag naar woonconcepten is zeer actueel, onder andere vanwege het grote tekort aan woningen en de zoektocht van opdrachtgevers (vooral woningcorporaties) naar betaalbare woningen.

Woonconcepten certificeren

De komst van de Wkb en de gewijzigde bewijslast voor de bouwer stelt de bouwer van woonconcepten voor een nieuwe uitdaging. Hoe toont hij aan dat zijn concept aan de eisen van de Wkb en het Burgerlijk Wetboek (bewijslast) voldoet? En hoe houdt hij de kosten voor de kwaliteitsborger betaalbaar? Bouwbedrijven die zich specialiseren in woonconcepten kunnen ervoor kiezen om hun concept te certificeren. Ze tonen daarmee objectief getoetste en goedgekeurde kwaliteit aan en managen tegelijkertijd hun bewijs en de kosten voor kwaliteitsborging.

KiK helpt bouwers van woningconcepten met template in KiK-tool

De ontwikkeling van de softwareapplicatie KiK-tool staat niet stil. Er wordt gewerkt aan de mogelijkheid om templates aan te maken voor een type gebouw. Deze templates zijn reproduceerbaar en aan te vullen voor elk volgend bouwproject. Het voordeel is dat het de fase van planvorming/toetsing, risicobeoordeling tot en met het borgingsplan gemakkelijker en korter maakt.

Een template waaraan je certificaten kunt koppelen, heeft nog een voordeel: wanneer het woningconcept is gecertificeerd, bijvoorbeeld met de KOMO BRL 0904 of 0905, dan erkent de tool dit als beheersmaatregel en kan de intensiteit van toezicht door de kwaliteitsborger omlaag met als resultaat een kostenreductie. De certificaten geven bovendien invulling aan de bewijslast van de bouwer.   

Certificaten worden aangevuld met ‘biobased’ en ‘recycled’

shutterstock_1402230641
Lees het gehele artikel

Hebben we het in de bouw over kwaliteit, dan denken we aan KOMO. Dat was twintig jaar geleden zo en dat is nu nog steeds zo. Ook al is in die twintig jaar het begrip kwaliteit in de bouw behoorlijk veranderd. Zo is de context waarin kwaliteit wordt beoordeeld, aanzienlijk breder. Ging het oorspronkelijk om de bouwtechnische kwaliteit – overigens nog steeds de basis voor een KOMO-certificaat – tegenwoordig worden ook aspecten zoals duurzaamheid, CO2-prestaties, levenscyclus en hergebruik meegewogen.

Voor een aantal van deze aspecten bestaan al gevestigde certificatieschema’s. Hiermee is de bouwbranche goed voorzien van kwaliteitsverklaringen. De verklaringen vormen voor bedrijven een middel om zich te onderscheiden en de kwaliteit van hun dienst of product aan te tonen. Voor andere aspecten bestaan die schema’s nog niet of is er behoefte aan kwaliteitsverklaringen die specifiek aansluiten bij bepaalde productgroepen. Hierin voorziet KOMO samen met haar licentienemers.

Duurzaamheid in de bouw.

Marktpartijen bepalen

KOMO schrijft zelf geen beoordelingsrichtlijnen of certificatieschema’s. KOMO bepaalt ook niet over welke onderwerpen een beoordelingsrichtlijn geschreven wordt. En KOMO beslist niet welke eisen in een beoordelingsrichtlijn komen te staan. Het zijn de marktpartijen die bepalen voor welke onderwerpen en aspecten onafhankelijk getoetste kwaliteitsuitspraken gewenst zijn. Zij benaderen hiervoor zelf een KOMO-licentienemer die de totstandkoming van een beoordelingsrichtlijn coördineert, begeleidt en ervoor zorgt dat alle belanghebbende partijen een bijdrage kunnen leveren aan de nieuwe beoordelingsrichtlijn.

Horizontale BRL biobased en/of recycled content

“Zo is op dit moment de beoordelingsrichtlijn BRL 7010 in de maak”, vertelt Erik-Jan de Bont, operationeel manager van KOMO. “Hiermee kan van KOMO-gecertificeerde producten aanvullend en onafhankelijk worden bepaald in welke mate er sprake is van hergebruikte en duurzame grondstoffen. De certificerende instelling maakt hiervan een conformiteitsbeoordeling en legt het resultaat vast in een aanvullende declaratie op het KOMO-certificaat over de biobased content en/of de recycled content van de gecertificeerde producten.” 

Horizontale beoordelingsrichtlijnen

De bij BRL 7010 betrokken KOMO-licentienemers zijn SKH (penvoerder) en SKG-IKOB Certificatie. BRL 7010 – onlangs ter kritiek gepubliceerd – is onderdeel van een trend om tot horizontale beoordelingsrichtlijnen te komen. Dit zijn beoordelingsrichtlijnen die breed inzetbaar zijn en voor een groot aantal productgroepen kunnen worden toegepast bij de formulering van een aanvulling op de reguliere verticale beoordelingsrichtlijnen.

Hergebruik en duurzame grondstoffen.

Duurzame bindmiddelen voor beton

Andere ontwikkelingen zien we op het vlak van betonverhardingsprocessen. Aangezien de productie van portlandcementklinker gepaard gaat met een slechte CO2-balans, vindt er nagenoeg voortdurend onderzoek plaats naar bindmiddelen met een minder belastende footprint. Gelukkig niet zonder resultaat. Sommige zijn inmiddels rijp bevonden voor toepassing in bepaalde betonproducten. Kiwa Nederland wordt met regelmaat benaderd om de totstandkoming van de beoordelingsrichtlijnen voor deze toepassingen te begeleiden. 

Integriteit

“KOMO gaat integer om met dit soort processen”, vertelt De Bont. “Het is onderdeel van het KOMO-gedachtegoed dat marktpartijen die een BRL-initiatief starten niet alleen in zichzelf investeren, maar ook in KOMO. Uit concurrentiële overwegingen maken we dit initiatief pas bekend nadat een nieuwe beoordelingsrichtlijn ter kritiek is gepubliceerd.”   

Hoe toon je aan dat een bouwwerk voldoet aan de eisen van de Wkb?

The,Inspector,Is,Inspection,To,The,Steel,Materials,In,The
Lees het gehele artikel

In 2022 wordt de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen van kracht. De Wkb moet de kwaliteit van bouwprojecten verbeteren en de rechtspositie van de consument versterken. Nu wordt de kwaliteit van bouwplannen nog getoetst aan de hand van het projectplan. Voldoet dit plan aan de kwaliteitseisen van het Bouwbesluit en de eisen van Ruimtelijke Ordening, dan wordt de bouwvergunning afgegeven. Onder de Wkb moeten partijen echter bewijzen dat het opgeleverde bouwwerk voldoet aan de voorschriften. Een forse verandering voor bevoegd gezag, bouwondernemers en consument/opdrachtgever.

Met de introductie van de Wkb en Omgevingswet worden ook de aansprakelijkheid en bewijslast van de bouwer aangepast in het Burgerlijk wetboek. Als bouwwerken gebreken vertonen is de bouwer hiervoor aansprakelijk, ook na oplevering. De bouwer heeft hierbij de bewijslast. Hij moet kunnen aantonen dat hij goed werk heeft geleverd en niet aansprakelijk is voor de schade. De bouwer, en met hem zijn onderaannemers en toeleveranciers, zullen deze bewijslast dus goed moeten managen. KOMO-certificaten en KiK (KOMO instrument Kwaliteitsborging) helpen hierbij.

Bouwpartijen moeten per project vastleggen hoe de kwaliteit geregeld is.

Verbetering rechtspositie consument

“De behoefte aan kwaliteitsborging in de bouw bestaat al lang”, weet Ton Jans, directeur van KOMO. “De aanleiding om de Wkb nu in te voeren, komt voort uit de behoefte om de rechtspositie van de consument en het vergunningstraject te verbeteren. Consumenten die worden geconfronteerd met fouten in hun bouwproject staan nu nog behoorlijk zwak. Het huidige vergunningentraject blijkt onvoldoende de kwaliteit van de uitvoering te garanderen. Met de invoering van de Wkb staat de consument sterker en door de verandering in het Burgerlijk wetboek zal de bouwer moeten aantonen dat hij goed werk heeft geleverd.”

Kwaliteitsborging door gekwalificeerde kwaliteitsborgers

Daarnaast wordt het traject van toezicht op ontwerp en realisatie van het bouwwerk geprivatiseerd. Voor veel bouwwerken, voor gevolgklasse 1 vanaf 1 juli 2022, wordt het toezicht op ontwerp en realisatie conform het Bouwbesluit uitgevoerd door gekwalificeerde kwaliteitsborgers. De kwaliteitsborger is verantwoordelijk voor een risicobeoordeling en borgingsplan, waarin is aangegeven hoe risicogestuurd toezicht wordt gehouden op de realisatie van het bouwwerk. Bij een positieve beoordeling geeft de kwaliteitsborger een verklaring af dat het gerechtvaardigde vertrouwen bestaat dat het bouwwerk voldoet. “KOMO-certificaten vergemakkelijken dit werk”, vertelt Jans. “De bouwer die werkt met gecertificeerde producten, processen en diensten hoeft hiervan de kwaliteit niet meer aan te tonen. Hij heeft zijn bewijslast op orde.”   

Bij producten of processen van onvoldoende kwaliteit verwijst de tool naar gecertificeerde producten en processen.

KOMO, een deskundige partij

KOMO (Keuring en Onderzoek Materialen Openbare werken) blijkt de aangewezen partij om zich met de nieuwe methode van kwaliteitsborging in de bouw bezig te houden. De stichting is opgericht in 1962 onder auspiciën van VNG en Directeuren publieke werken en heeft sindsdien ruim 400 BRL’s en 6.200 kwaliteitsverklaringen afgegeven. Jaarlijks steekt de stichting er zo’n 75.000 mandagen in om met behulp van audits, inspecties en testen de kwaliteit van producten en processen vast te stellen. Jans: “Het beoordelen van kwaliteit zit in ons DNA. Als een product of proces KOMO-gecertificeerd is, is de kwaliteit hiervan deskundig, onafhankelijk en aantoonbaar bewezen.”

KiK-tool

Bij invoering van de Wkb worden onafhankelijke gekwalificeerde kwaliteitsborgers ingeschakeld. Voor hen is het KOMO instrument Kwaliteitsborging (KiK) ontwikkeld. Onderdeel hiervan is de KiK-tool, een softwareapplicatie specifiek ingericht voor de Wkb en beschikbaar voor kwaliteitsborger, ontwerper en bouwer. Met deze tool worden mogelijke risico’s tijdens het bouwproces, de omvang ervan en de relevante beheersmaatregelen gestructureerd en gedocumenteerd. Hiermee is de basis voor een efficiënte borging gelegd. De tool maakt bovendien zichtbaar wat de bouwer kan doen om de risico’s te managen en de bewijslast vorm te geven. De tool heeft een directe link naar alle BRL’s en certificaten van producten en processen, waarmee dossiervorming (bewijslast) effectief en efficiënt kan worden ingevuld.

Onder de Wkb moeten partijen ook bewijzen dat de uitvoering voldoet aan de voorschriften.

Impact voor veel partijen

Samenvattend heeft de Wkb grote impact voor veel partijen. Bouwpartijen die straks 20 jaar aansprakelijk zijn voor de geleverde kwaliteit, moeten per project vastleggen hoe de kwaliteit geregeld is. Dat vraagt om dossiers die op orde zijn. “Grote bouwers hebben hiervoor nu al speciale managers aangesteld”, weet Jans, “maar voor kleinere partijen is dit een pittige belasting. Ook gemeentes zullen hun processen opnieuw moeten inrichten. Het ministerie van Binnenlandse Zaken zal de bouwsector moeten enthousiasmeren om nog meer proefprojecten te starten. Deze moeten immers aantonen dat het systeem gaat werken.”

Jans realiseert zich dat het te kort door de bocht is om bouwers en leveranciers nu maar te verplichten om hun producten, processen en systemen te certificeren. Goed is immers goed, met of zonder certificaat. “Maar hoofdaannemers zullen hun wettelijke bewijslast doorschuiven naar hun toeleveranciers”, waarschuwt hij. “Zij zullen toeleveranciers die de bewijslast van hun producten en processen op orde hebben, een preferente marktpositie geven. Leveranciers moeten zich hiervan bewust zijn.”